De soap van box 3

Kun je alle ontwikkelingen rondom box 3 nog volgen? Knap! Zelfs voor specialisten is het nauwelijks te volgen. 

Eigenlijk begon het eind 2021 toen de Hoge Raad in het zogeheten Kerstarrest oordeelde dat de vormgeving van de belastingheffing over vermogen in strijd is met het eigendomsrecht. Het betrof overigens een casus uit 2016, inmiddels dus bijna 10 jaar geleden. 

Daarop heeft de regering de wet gewijzigd via de Wet Rechtsherstel box 3. In 2024 heeft de Hoge Raad ook deze wet afgeschoten en daarbij meteen maar aangegeven, hoe het dan wel moet, namelijk belasting heffen op basis van het werkelijke rendement.

Dat betekent dat er inmiddels drie systemen naast elkaar bestaan. Voor de jaren 2017 tot en met 2022 kun je kiezen uit:

• het oorspronkelijke wettelijke systeem (de zogenaamde forfaitaire rendementsheffing), 
• de Wet Rechtsherstel box 3,
• of het werkelijke rendement volgens de Hoge Raad. 

Vanaf 2023 valt de Wet Rechtsherstel box 3 weg en kies je dus voor de forfaitaire rendementsheffing of het werkelijke rendement.

Je komt alleen in aanmerking voor een herziening van de box 3-heffing als je tijdig bezwaar hebt gemaakt tegen de definitieve aanslagen. Althans dat vindt de regering, maar ook daar zal de Hoge Raad zich nog over gaan buigen. 

Na de uitspraak van 2022 heeft de Belastingdienst lange tijd geen definitieve aanslagen opgelegd, dat wil zeggen dat je in die gevallen alsnog de kans krijgt om je aanslag te laten herzien. Sinds kort is de Belastingdienst echter wél definitieve aanslagen aan het opleggen over 2021 omdat de termijn daarvoor eind 2025 afloopt. Zou er geen definitieve aanslag worden opgelegd dan hebben de belastingplichtigen recht op teruggaaf van alle belasting van dat betreffende jaar en dat kan de overheid zich natuurlijk niet veroorloven.

Om het allemaal niet nodeloos ingewikkeld te maken heeft men bedacht dat je tegen deze definitieve aanslagen over 2021 weer geen bezwaar hoeft te maken. Ook als je geen bezwaar maakt kun je namelijk een beroep doen op de Herstelwet (dat is de derde poging van de regering om toch een Hoge Raad-proof wetgeving te komen). Op grond van deze Herstelwet komt er – als het goed is – medio juli 2025 een formulier beschikbaar om het werkelijke rendement door te geven aan de Belastingdienst. Maar als je het niet eens bent met de uitleg die de regering geeft aan de uitspraak van de Hoge Raad, zal je toch bezwaar moeten maken tegen de aanslag 2021. De bezwaartermijn loopt gewoon door. Als je dus wacht op het formulier van de Belastingdienst ben je te laat.

Hopelijk zal met het beschikbaar komen van het formulier werkelijk rendement de box 3 soap over de jaren 2017 tot en met 2024 afgerond kunnen worden. Maar waarschijnlijk zullen er nog wel wat procedures bij de Hoge Raad volgen, waaronder de grootste bananenschil, namelijk: hebben ook belastingplichtigen die te laat bezwaar hebben gemaakt recht op toepassing van de Herstelwet? 

Daarna kan het vizier van de nieuwe regering zich richten op de invoering van de nieuwe box 3- wetgeving – die staat gepland voor 2028.